JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞININ İNSAN HAKLARI FAALİYETLERİ

1. İnsan Hakları Eğitimi:

    a. Jandarma Genel Komutanlığı personelini en üst seviyede insan hakları bilincine ulaştırmak, bu konuda taraf olunan uluslararası sözleşmeler ve denetim mekanizmaları ile bunların Türkiye’ye etkileri hakkında bilgilendirmek maksadıyla, insan hakları eğitimine her seviyede büyük önem verilmektedir.    

    b. İnsan hakları eğitimi kapsamında:

   (1) İnsan Hakları; 1992-1993 eğitim-öğretim döneminden itibaren Jandarma Okullar Komutanlığında, Jandarma Genel Komutanlığının profesyonel kadrosunu oluşturan subay, astsubay ve uzman jandarma çavuşlara ayrı bir ders olarak verilmeye başlanmıştır.

      (2) Jandarma Okullar Komutanlığında okutulan Türk Ceza Hukuku, Ceza Muhakemeleri Hukuku, Halkla İlişkiler, Jandarma Meslek Bilgisi gibi derslerde de insan hakları ile ilgili bilgiler verilmektedir.

       (3) İnsan hakları eğiticisi yetiştirmek amacıyla “İnsan Hakları Eğitimi” kursları düzenlenmekte, kurs gören personelden teşkil edilen mobil eğitim timleri ile birliklerdeki personelin yerinde eğitilmesi sağlanmaktadır.

    (4) İnsan hakları eğitimi ve öğretiminde kullanılması, birliklerin bilinçlendirilmesi ve yönlendirilmesi amacıyla çeşitli yayınlar hazırlanarak Karakol seviyesine kadar dağıtılmaktadır.     

  (5) Jandarma Genel Komutanlığında görevli erbaş ve erlere, temel eğitimleri (hizmet öncesi eğitimleri) süresince, insan hakları konusunda eğitim verilmektedir.  

 (6) Jandarma Okullar Komutanlığında ve yurt çapındaki birlikler seviyesinde insan hakları konulu çeşitli seminer ve konferanslar icra edilerek, personel eğitiminin idamesi sağlanmaktadır.

        (7) Jandarma Genel Komutanlığının insan hakları konusundaki eğitim faaliyetleri sadece belli bir yerde yapılan konferans, seminer, kurs ve ders olarak sınırlandırılmamakta, öğrenilen teorik bilgiler ve uygun hareket tarzları, sıralı komutanlar tarafından görev başında da aranarak, personelin eğitilmesine sürekli olarak devam edilmektedir.

        (8) İnsan hakları ile ilgili konularda ulusal ve uluslararası çalışmalar yakından takip edilmekte ve Jandarmayı ilgilendiren hususlar dikkate alınarak gerektiğinde birliklere yönlendirici emirler yayımlanmaktadır.    

2. Jandarma İnsan Hakları İhlâllerini İnceleme ve Değerlendirme Merkezi  (JİHİDEM)

   a. İnsan hakları eğitimine denetim yoluyla da katkı sağlamak amacıyla; Jandarma personeli tarafından icra edilen görevler sırasında meydana gelebilecek insan hakları ihlâli iddialarını incelemek, değerlendirmek, araştırmak ve iddianın doğru olması halinde gerekli yasal işlemlerin başlatılmasını sağlamak maksadıyla 26 Nisan 2003’te faaliyete geçirilmiştir.  

   b. JİHİDEM’de; Merkez Amiri yönetiminde İnceleme ve Değerlendirme Uzmanları (Hukukçular Grubu) ile Santral Memurları görev yapmaktadır.

    c. Vatandaşlarımız tarafından; insan hakları ihlâlleri ile ilgili başvurular, bulundukları illerdeki İl Jandarma Komutanlıklarına, aynı zamanda, (24) saat boyunca JİHİDEM’e de yapılabilmektedir.

   ç. İddia konusu olayın, JİHİDEM kapsamına girmesi için;

      (1) Şikâyete konu olayı yapan kişinin Jandarma personeli olması,

      (2) Söz konusu Jandarma personeline yasalarla öngörülen bir görevin verilmiş olması,

      (3) Eylemin, görevin ifası sırasında yapılması veya göreviyle ilgili olması,

      (4) Bu eylemin insan onurunu incitici olması veya temel hak ve özgürlüklerin özüne dokunması,

      (5) Bu eylemin Türk Ceza Kanununa, diğer kanunlara ve ülkemizin taraf olduğu uluslar arası sözleşmelere göre suç teşkil etmesi, 

      (6) Ayrıca başvurunun, iddia edilen olayın meydana geldiği tarihten itibaren suçun türüne göre kanunî süresi içerisinde yapılmış olması gerekmektedir.  

    d. Araştırma sonucunda suç unsurunun tespiti halinde, olay ilgili C.Başsavcılığına intikal ettirilmektedir. Ayrıca, söz konusu personel hakkında idarî yönden gerekli değerlendirme yapılmaktadır. Başvuru sahibine sonuçtan ve gelişmelerden bilgi verilmektedir.

   e. JİHİDEM kapsamında olmayan başvurularda; Jandarma Genel Komutanlığının diğer birimleriyle ilgili olması halinde bu birimlere gönderilmekte, Jandarmayla ilgisi olmaması halinde ise başvuru sahibine gerekli yönlendirme yapılmaktadır.

   f. JİHİDEM’i tanıtıcı Türkçe ve İngilizce bastırılan broşür ve el ilanları tüm yurda dağıtılmıştır. JİHİDEM’i tanıtıcı programların; yazılı ve görsel basında yer alması sağlanmaktadır. JİHİDEM’in kamuoyunda yaygın olarak tanınması yönündeki çalışmalar sürdürülmektedir.