AVRUPA JANDARMA KUVVETİ (AJK)

(European Gendarmerie Force – EGF / EUROGENDFOR )

1.                  AMACI VE KURULUŞU:

          Avrupa Birliği (AB), 1993 Maastricht Antlaşması (ABA–Avrupa Birliği Antlaşması) sonrasında Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası (AGSP) geliştirmiştir. Bu politika ile AB, uluslararası güvenlik ve savunma konularında NATO ve ABD’den bağımsız olarak hareket etmeyi amaçlamaktadır.

          Bu politika doğrultusunda, dünyadaki kriz bölgelerinde genel asayişi ve kamu düzenini sağlamak maksadıyla, bir kuvvete ihtiyaç duyulmuş ve bu ihtiyacı karşılamak üzere, Fransa'nın inisiyatifiyle AB üyesi beş ülke (Fransa, İtalya, İspanya, Portekiz ve Hollanda) Savunma Bakanlarının Noordwijk/Hollanda’da imzaladığı bir “Niyet Beyanı” ile, 17 Eylül 2004 tarihinde, Avrupa Jandarma Kuvveti (AJK) kurulmuştur.

          AJK’nın icra edilecek Barışı Destekleme ve Koruma Harekâtı (BDK) için, 800 kişilik bir kuvvetle 30 gün içerisinde kriz bölgesine intikal edebilecek bir hareket kabiliyetine sahip olması hedeflenmektedir.

2.             ÜYELERİ:

Fransa, Hollanda, İtalya, İspanya, Portekiz, Romanya ve Polonya AJK’ya tam üye, Türkiye gözlemci üye, Litvanya ise ortak üyedir.

3.       ÜYELİK STATÜLERİ:

          AJK’ya tam üyelik dışında katılım için iki tür statü öngörülmektedir;

          Ortak Üye Statüsü: Jandarma kuvveti bulunmayan AB ülkeleri veya aday ülkelerini kapsamaktadır. Bu ülkeler operasyonlara katılmakla birlikte, karar alma sürecinde oy hakkı bulunmamaktadır.

          Gözlemci Statüsü: Askeri statülü Jandarma kuvveti bulunan AB’ye aday ülkeleri kapsamaktadır. Gözlemcilerin karargâhta irtibat subayları bulundurmaları, operasyonlara katılmada üçüncü ülkelere nispeten öncelik sahibi olmaları ve eğitim faaliyetlerine katılmaları öngörülmektedir. Gözlemci statüsü, tam üyelik için ilk adımdır.

 

 

4.       KURULUŞ YAPISI:

          AJK “stratejik ve politik, operasyonel ve taktik” olmak üzere üç seviyede teşkilatlanmıştır.

       a.       Stratejik ve Politik Seviye:

                   AJK’ya ilişkin üst düzey siyasi ve stratejik kararların alınması amacıyla üye ülkelerin ilgili Bakanlık temsilcilerinden oluşan AJK Bakanlar Yüksek Komitesi (CIMIN) bulunmaktadır. Temsilcilerin seçimi ulusal bir sorumluluktur. AJK’nın CIMIN Dönem Başkanlığı görevi üye ülkeler arasında bir yıllık sürelerle dönüşümlü olarak yürütülmektedir. (22 Kasım 2013 tarihinden itibaren Dönem Başkanlığı Fransa’dadır.)

          b.      Operasyonel Seviye:

                   AJK çok uluslu, modüler ve planlanabilir bir karargâha sahiptir. Ihtiyaç halinde güçlendirilebilen daimi karargâh AJK Komutanı tarafından yönetilmektedir. Komutan ve karargâhta görevli Daire Başkanlığı görevleri üye ülkeler arasında  dönüşümlü olarak yürütülmektedir. Komutan ve Başkanlar, iki yıl, diğer personel üç yıl süreyle görev yapmaktadır. AJK Daimi Karargâhı operasyon planlarını hazırlamakta ve istenmesi durumunda stratejik karar sürecine katkıda bulunmaktadır. Daimi Karargâh, 23 Ocak 2006’dan itibaren İtalya’nın Vicenza şehrinde konuşlanmıştır. AJK Komutanlığı, 28 Haziran 2013 tarihinde göreve başlayan İspanya Guardia Civil Genel Direktörlüğünden Albay Francisco ESTEBAN PEREZ tarafından, 2015 yılına kadar yürütülecektir.

          c.       Taktik Seviye:   

                   Taktik seviyede, harekâta katılan birlikler bulunmaktadır. AJK kuvveti, sabit bir birlik değildir, harekâta katılmaya karar veren üye ülkelerin toplumsal olaylara müdahale birliklerinden oluşmaktadır. Harekâta katılan AJK birlikleri, görevlerini yapabilmek için sivil veya askerî bir otorite emrinde çalışmaktadır. Taktik seviyede, harekât ihtiyacına göre Harekât Alayı, Uzman Personel Bölüğü ve Lojistik Destek Bölüğü teşkil edilmektedir.

5.       J.GN.K.LIĞININ ÜYELİK SÜRECİ:

          J.Gn.K.lığınca, 31 Mart 2006’da, AJK’ya gözlemci üye olmak üzere Dışişleri Bakanlığı kanalı ile müracaatta bulunulmuştur.

          13 Mayıs 2009 tarihinde Paris/Fransa’da icra edilen Bakanlar Yüksek Komitesi (CIMIN) toplantısında, J.Gn.K.lığının Avrupa Jandarma Kuvveti (AJK)’ne gözlemci statüde üyeliği kabul edilmiştir.

CIMIN Toplantısı

Paris

          Jandarma Genel Komutanlığının AJK’ne gözlemci statüde üye olmasına ilişkin iç hukukî süreç, 13 Mayıs 2010 tarihli Bakanlar Kurulu Kararının 27 Mayıs 2010 tarihinde Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasıyla tamamlanmıştır.

 

 

 

CIMIN Toplantısı

Haziran 2014, Paris

 

 

6.                  AJK TARAFINDAN İCRÂ EDİLEN FAALİYETLER:

AJK, AB tarafından Bosna-Hersek’te icra edilen ALTHEA Harekâtına, 21 Aralık 2004 tarihinden itibaren Entegre Kolluk Kuvveti (Integrated Police Unit – IPU) ile iştirak etmiştir. J.Gn.K.lığı, Entegre Kolluk Kuvvetine, (1) Jandarma Âsâyiş Bölüğü (50 personel) ile katkı sağlamıştır. Entegre Kolluk Kuvveti, AJK tarafından 31 Ekim 2010 tarihinde sonlandırılmıştır.

  

 

ALTHEA Harekâtı Entegre Kolluk Kuvvetinde görevli

Türk Jandarma Âsâyiş Bölüğü

AJK tarafından hâlen Afganistan’da NATO Uluslararası Güvenlik ve Yardım Kuvveti bünyesinde Barışı Destekleme ve Koruma Harekâtı icra edilmektedir. J.Gn.K.lığı, Afgan Polisinin eğitimi kapsamındaki AJK faaliyetlerine, 09 Kasım 2010 tarihinden itibaren Afganistan’da görevlendirilen (15) kişilik Kolluk-Polis Danışman Timi (Police Advisory Team-PAT) ile destek vermiştir. NATO’nun yaptığı eğitim konsepti değişimi sonrasında mevcut katkı, 04 Haziran 2013 tarihinden Ocak 2014 ayına kadar toplam (48) personelden oluşan (5) Kolluk-Polis Danışman Timi (PDT) olarak devam etmiş olup halihazırda toplam (30) personelden oluşan (4) Kolluk-Polis Danışman Timi (PDT) olarak devam etmektedir. Temmuz 2014 ayından itibaren bu sayı (26) olacaktır.