HIRSIZLIK VE DOLANDIRICILIK OLAYLARINDA ALINMASI GEREKEN BİREYSEL ÖNLEMLER VE TAVSİYELER

 

v  Evden Hırsızlık Olaylarının Önlenmesi İçin Vatandaşlar Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler

v  İşyerinden Hırsızlık Olaylarının Önlenmesi İçin, İşyeri Sahipleri Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler

v  Oto Hırsızlığı Olaylarının Önlenmesi İçin Otomobil Sahipleri Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler

v  Hayvan Hırsızlığı Olaylarının Önlenmesi İçin Vatandaşlar Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler

v  Dolandırıcılık Olaylarının Önlenmesi İçin Vatandaşlar Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler

v  Bankamatik ve Kredi Kartı Dolandırıcılığına Karşı Alınabilecek Bireysel Önlemler

v  Bilişim Suçları ve Bilişim Suçlara Karşı Alınabilecek Bireysel Önlemler

 

     Evden Hırsızlık Olaylarının Önlenmesi İçin Vatandaşlar Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler:

·  Site yönetimleri ve vatandaşlar bina girişlerine ve çevresine (pencere ve balkon bölgesine) sensörlü aydınlatma sistemleri yaptırabilir, çelik kapı, demir parmaklık, kamera, alarm sistemleri gibi fiziki güvenlik önlemleri alabilirler.

·  Yazlık konut ve sitelerde yaşayan vatandaşların, evlerini terk etmeden önce kıymetli eşyalarını yazlık konutlarında bırakmayıp, kapı ve pencereleri emniyete alabilirler.

·  Caydırıcılık maksadıyla, evden ayrılırken bir adet lamba açık bırakılabilir.

·  Konut ile apartman giriş kapısı arasında diafon sistemi ve otomatik kapı açma düğmesi monte edilerek, zile yanlışlıkla bastıklarını söyleyen yabancılar için kapı açılmamalıdır.

·  Ziynet eşyaları yatak altı, dolap içi, çanta gibi kolaylıkla bulunabilecek yerlerde saklanmamalıdır.

·  Dilenci, bohçacı ve seyyar satıcılarla çok samimi olunmamalıdır.

·  Polis, Jandarma, gaz veya elektrik şirketi görevlisi kisvesi altında konuta gelen kimliği belirsiz kişilerin; ilgili kurum numaralarına telefon etmek suretiyle beyanları teyit edilmeden eve girmelerine kesinlikli müsaade edilmemelidir.

·  Evlerde yüklü miktarda para, silah, değerli eşya, özel malzeme, hatıra eşyası, çek vb. kıymetli resmi belge bırakmamalı ve bunları bankalara yatırmalı veya bunlara ait kasalarda muhafaza altına alınabilirler.

·  Evde bulunan tüm elektronik malzemelerin seri numarası, bandrol numarası kaydedilerek mümkünse ziynet eşyası ve çalınabilecek tüm elektronik malzemelerin fotoğraflanması sağlanabilir.

·  En yakın karakolun telefonu telefon rehberine eklenmelidir.

·  Eve hırsız girdiğinin tespit edilmesi halinde olayı en kısa zamanda güvenlik güçlerine bildirerek, iz ve delillerin kaybolmaması için kolluk kuvvetinin talimatları doğrultusunda hiçbir şeye dokunmadan devriyenin olay yerine gelmesi beklenmelidir.

 

     İşyerinden Hırsızlık Olaylarının Önlenmesi İçin, İşyeri Sahipleri Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler:

·  İçeriyi gösteren kepenk taktırılmalıdır.

·  Tuvalet pencereleri, havalandırma ile çatı aralığı, standartlara uygun olmayan duvarlar, arızalı kapı ve pencereler ile bozuk kepenkler sık sık kontrol edilmelidir.

·  Vitrin camları darbeye dayanaklı hale getirilebilir.

·  Alarm sistemi tesis edilebilir.

·  Tehlikeli veya şüpheli durumlara karşı tezgah altına elle veya ayakla kullanılabilecek şekilde alarm monte edilebilir.

·  Aynı sokak, cadde, iş merkezi veya iş hanında bulunan işyeri sahipleri bir araya gelerek bekçi veya özel güvenlik personeli görevlendirebilirler.

·  İşyeri güvenlik kameraları ile donatılabilir.

·  Özellikle hırsızların giriş çıkış yapabilmesine elverişli olan yerler aydınlatılabilir.

·  İşyerinin anahtarı bulunan kişilerin işten ayrılması durumunda, işyerinin kapı kilidi değiştirilebilir.

·  İşe alınacak şahısların önceden araştırılarak, 1774 sayılı kanun gereğince kimlik bildirimlerinin ilgili kolluk kuvvetine verilmelidir.

·  İşyeri sahiplerince, iş yerlerinin kapı ve pencerelerinin sağlam malzemelerden yapılmasına, darbelere karşı dayanıklı olmasına, kaliteli kilit kullanılmasına ve çift kilitli olmalısına dikkat edilmelidir.

·  İşyerlerinin akşam kapatılmadan önce tüm giriş ve çıkışları son olarak işyeri sahibi veya yetkili müdürleri tarafından tekrar kontrol edilebilir.

 

     Oto Hırsızlığı Olaylarının Önlenmesi İçin Otomobil Sahipleri Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler:

·  Kısa süreli ayrılmalarda kontak kapatarak aracın kapılarının kilitlenmesi ve kontak anahtarı ile trafik tescil belgesinin oto içerisinde bırakılmamasına dikkat edilmelidir.

·  Otomobil pazarlarından, oto galerilerinden veya üçüncü şahıslardan motorlu araç satın alınırken, aracın ruhsat sahibi ile yüz yüze görüşülmesi gerekir.

·  Otomobil alınırken satıcıdan mutlaka yedek anahtarları istenmeli veya kilidin değiştirilmesi gerekir.

·  Satın alınmak istenen aracın, motor ve şasi numarasının tescil belgesi ile karşılaştırılarak kontrol edilmeli ve şüpheli durumların tespiti halinde aracın alınmaktan vazgeçilerek durum derhal kolluğa bildirilmelidir.

·  Otomobillere gizli kontak, elektronik alarm sistemi taktırılmalıdır.

·  Otomobillerin hastane, açık otopark ve benzeri yerlere bırakıldığında burada çalışan kişilerin görevli olup olmadıkları araştırılmalı, otomobilin bırakıldığına dair makbuz alınmalıdır.

·  Otomobilin direksiyonu ile gaz pedalını birbirine bağlayan anahtarlı kilit alarm sistemi ile birlikte kullanılmalıdır.

·  Değerli eşyaların otomobilde bırakılmasının zorunlu olduğu hallerde, hırsızlığın daha zor olduğu bagaj içerisinde muhafaza edilmelidir.

·  Oto alım satımında satışı ve devir işlemleri gecikmeksizin tamamlanmalıdır.

·  Bahar ve yaz aylarında piknik ve mesire yerlerinde meydana gelebilecek hırsızlık olaylarına karşı, kontrolsüz ve gözden uzak yerlere bırakılmamalıdır.

·  Araçları gelişigüzel park etmek yerine otoparklar tercih edilmelidir.

·  Araç anahtarları ev içerisinde kolayca bulunabilecek yerlere bırakılmamalıdır.

·  Mümkünse otonun elektrik akışını sağlayan bobin ile distribütör kablosu çıkarılmalıdır.

 

     Hayvan Hırsızlığı Olaylarının Önlenmesi İçin Vatandaşlar Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler:

·  Yetkili makamlarca belirlenen yer ve zamanların dışında, hayvan alım satımı yapılmamalıdır.

·  Köylere gelen yabancı veya şüpheli şahısların derhal 156 Jandarma İmdat telefonuna ihbar edilmelidir.

·  Hayvanlar hiçbir zaman başıboş bırakılmamalı, 24 saat esasına göre gözetim altında bulundurulmalıdır. Sürünün büyüklüğüne göre yeteri kadar çoban edilerek hayvanlar otlatılmaya götürülmelidir.

·  Çoban tutulan kişiler, halk tarafından iyi olarak bilinen, daha önce hırsızlık suçu işlememiş kişilerden seçilmelidir.

·  Hayvanların tutulduğu yerlere sensörlü lamba, kamera vb. gibi cihazlar takılmalı veya köpek bağlanmalıdır.

 

     Dolandırıcılık Olaylarının Önlenmesi İçin Vatandaşlar Tarafından Alınabilecek Bireysel Önlemler:

·  Köylere gelen yabancı veya şüpheli şahısların derhal ilgili güvenlik birimine ihbar edilmelidir.

·  Dolandırıcılık yapan şahıslar, genellikle seyyar satıcılık ve pazarlamacılık yaparak bu suçu işlemektedirler. Bu nedenle, vatandaşlar, seyyar satıcılardan ve yabancı şahıslardan yapacakları alışverişlerde, bu durumu dikkate almalıdırlar.

·  Geçmişte gerçekleşen bazı dolandırıcılık olaylarında, özellikle hayvan alım satımlarında, erkeğin evde bulunmadığı saatlerde gelen yabancı şahısların, kocalarıyla anlaştıkları şeklinde, kadınları kandırdıkları ve bu şekilde hayvanları götürerek dolandırdıkları görülmüştür. Bu nedenle, özellikle kadınlar, evde yalnız olduklarında yapacakları alış verişlerde benzer olayların gerçekleşebileceğini dikkate almalıdırlar.

·  Fal bakmak bahanesi ile evlere gelen yabancı kişilerin konutlara alınmamalı ve ilgili güvenlik birimine bildirilmelidir.

·  Para akışının yoğun olduğu maaş veya benzer ödemelerin yapıldığı günlerde bankaların, bankamatik cihazlarının, kuyumcuların ve döviz bürolarının bulunduğu yerlerde daha dikkatli olunmalıdır.

 

     Bankamatik ve Kredi Kartı Dolandırıcılığına Karşı Alınabilecek Bireysel Önlemler:

·  Bankamatik ve kredi kartınızın bağlı olduğu bankanın müşteri ilişkileri biriminin telefonlarını ajandanıza veya cep telefonunuza kaydedin.

·  Bankamatik ve kredi kartınızın kaybolması veya çalınması halinde vakit geçirmeden bankanızı arayıp iptal ettirin.

·  Kredi kartınızı kullandıktan sonra geri almayı unutmayın.

·  Kredi kartı ile yaptığınız alışverişlerden sonra alındı belgesinin müşteri nüshasını alıp saklayın ve aylık ekstrelerinizle karşılaştırın.

·  Geçici dahi olsa kartlarınızı hiç kimseye vermeyin.

·  Kartlarınızın şifresini hiçbir şekilde banka yetkilisi olsa bile kimseye söylemeyin.

·  Şifrenizin başkaları tarafından öğrenildiğini düşünüyorsanız değiştirin.

·  İnternetden kredi kartı kullanarak alışveriş yapmayın veya alışveriş yapacağınız sitenin güvenli olduğundan emin olun.

·  Yeni bankamatik ve kredi kartınız size belirtildiği zamana kadar ulaşmaz ise ilgili bankayı arayıp kartınızın durumunu sorun.

·  Kart ve ekstrelerinizin geleceği adresin doğruluğundan emin olun.

·  ATM’lerde işlem yaparken tanımadığınız kişilerden yardım talep etmeyin.

·  İnternet ortamında asıl kredi kartı bilgileri yerine Sanal Kredi Kartı oluşturarak sanal kredi kartı bilgileri ile internet ortamında alışveriş yapın.

·  Gerek asıl kredi kartı ve gerekse sanal kredi kartlarınızın mail order ve internet kullanımına kapalı olmasına dikkat edin. (Kullanacağınız zaman internetten aktivite edebilirsiniz)

·  Aylık olarak kart ekstrelerinizi kontrol edin, dolandırıcılar vatandaşlarımızın hissetmemesi için küçük miktarlarda aylık düzenli olarak çekim işlemi yapmaktadırlar.

·  Sosyal mühendislik (Telefon yoluyla, sahte e-posta) dolandırıcılığına karşı dikkatli olun.

 

     Bilişim Suçları:

  a.  Genel;

    Jandarma Genel Komutanlığı bilişim suçları konusunda;

     -  Merkezde Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü,

     -  İl Jandarma Komutanlıklarında ise Siber Suçlarla Mücadele Kısımları ile mücadele etmektedir.

          Bu birimler karşılıklı olarak koordineli çalışmaktadır.

  b.  Bilişim Suçları;

     -  Teknoloji ve internetin gelişimi ile bu sistemlerin yaşamımızın birçok alanına olan faydaları tartışılmazdır. Aklımıza gelebilecek her türlü bilginin vücut bulduğu bu sanal ortamda, dünya küçük bir kasaba haline gelmiştir. İnternet sayesinde ülke sınırları kalkmış, mesafenin, yerin ve zamanın önemini yitirdiği, bilgiye erişimin dünya üzerinde herhangi bir lokasyondan herhangi bir kişiye rahatlıkla yapılabildiği, kişiler arası iletişimin sınırsız ve açık olduğu bir ortam haline gelmiş bulunmaktadır. Teknolojinin kötüye kullanımı bilişim suçları, siber suçlar, teknolojik suçlar vb. gibi adlarla yaşamımızın bir parçası haline gelmiş bulunmaktadır.

     -  Bilişim suçları olgusu, günümüz geçerli teknolojilerini kullanan ve kullanacak bütün ülkelerin ortak problemi haline gelmiştir. Bilişim suçları, bilişim teknolojilerindeki gelişmeler ve bilgisayar ağları sayesinde milli sınırları aşmış uluslararası bir nitelik kazanmıştır.

     -  Terör örgütleri bilgisayar teknolojisi ve bilgisayar ağlarını kullanarak iletişimlerini sağlamakta, propagandalarını, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerini sanal ortamda rahatlıkla sürdürebilmektedirler.

     -  Organize suç şebekeleri, iletişim teknolojilerindeki bu gelişmelerden günümüzde azami düzeyde faydalanmakta, bu sayede eylemlerinin boyutunu ve etki alanlarını büyük ölçüde değiştirmektedirler.

     -  Teknolojinin yoğun olarak kullanmaya başlandığı günümüzde artık bilgi teknolojilerinin ortaya çıkaracağı yenilik ve değişimlere kendimizi hazırlamamız gerekmektedir.

  c.  Bilişim Suçu Çeşitleri;

     Günümüzde ülkelerin adli ve idari makamları tarafından bilişim suçlarının varlığı, bu tür suçların cezalandırılması ve bilişim teknolojileri alanında meydana gelen tehditlere karşı önlem alınması gerektiği kabul edilmektedir. Fakat bu suçların hangi kavramla ifade edilmesi veya nasıl tanımlanması gerektiği konularında herhangi bir ortak kavram veya tanım bulunmamaktadır.

     Elektronik malzeme ve bilgisayar kullanarak, bilişim sistemleriyle veya bilişim sistemine karşı işlenen, kişisel hak ve hürriyetin ihlal edilmesine, illegal yollardan menfaat ve maddi kazanç elde edilmesine, kuruluş ve kişiler lehinde menfaat sağlanmasına yönelik yapılan, verilerle veya veri işlemle konu bağlantısı olan suçları bilişim suçları olarak kabul etmek daha geniş bir tanımlama olur.

  

   Bilişim suçlarının tasnifi konusunda genel kabul gören üç yaklaşım mevcuttur.

     (1)İlki klasik tasniftir; Avrupa Birliği müktesebatında geçen şekliyle bunlar;

·  Bilgisayarda, sistemde mevcut olan kaynağa veya herhangi bir değere gayri meşru şekilde ulaşarak transferini sağlamak için kasten bilgisayar verilerine girmek, bunları engellemek, bozmak, silmek, yok etmek,

·   Ticari anlamda yararlanmak amacı ile bilişim ürünü veya bilginin yasal sahibinin haklarını zarara uğratmak,

(2) Bilişim suçlarının tasnifine yönelik ikinci tasnif yöntemi; hedeflere yönelik tasnif yaklaşımıdır. Bunlar ise;

·  Sisteme Yönelik Suçlar;

          Sistemin çalışmasını durdurmak, bozmak, çalışmasını aksatmak ve engellemek,

·  Bilgiye Yönelik Suçlar;

          Bilgiyi çalma, değiştirme, bozma, yayma ve saklama şeklinde sınıflandırılmaktadır.

(3) Geleneksel suçların bilgisayar yoluyla işlenmesi ve teknolojinin ilerlemesiyle ortaya çıkan yeni suç tiplerini kapsayan sınıflandırma sonucunda en yaygın tasnifi ise amaca yönelik tasniftir.

·  Bilgisayar Sistemlerine ve Servislerine Yetkisiz Erişim:

- Yetkisiz erişim,

- Yetkisiz dinleme,

- Hesap ihlali,

·  Bilgisayar Sabotajı:

- Bilgisayar verilerine zarar verme veya değiştirme,

- Bilgisayar donanım ve sistemlerine zarar verme,

·  Bilgisayar Yoluyla Dolandırıcılık:

- Sahte kişilik oluşturma ve kişilik taklidi,

- Banka/kredi kartı bilgilerini ele geçirmek ve kullanmak,

- Girdi-çıktı program hileleri,

·  Bilgisayar Yoluyla Sahtecilik:

·  Kanunla Korunmuş Yazılımın İzinsiz Kullanımı:

- Lisans sözleşmesine aykırı kullanma,

- Lisans haklarına aykırı çoğaltma,

- Lisans haklarına aykırı kiralama,

·  Yasadışı Yayınlar:

- Bilgisayarın terörizm maksatlı kullanılması,

- Şahısların tehdit edilmesi,

- Organize suçlar.

  ç.  Bilişim Suçlarına Karşı Alınabilecek Bireysel Önlemler;

·  Kullandığınız bilgisayarın işletim sistemi ve anti virüs yazılımının lisanslı ve güncel olmasına dikkat edin.

·  Kullandığınız bilgisayarın kullanıcı yetkisi “User” seviyesinde kullanın, “Administrator” yetkisinde kullanmayın, aksi takdirde internet ortamından bulaşacak bir virüs ile kart ve diğer kişisel bilgileriniz ele geçirilebilir, verileriniz daha kolay şifrelenebilir.

·  Mobil cihaz ve bilgisayarlarınıza kuracağınız uygulama ve yazılımları güvenilir web sitelerinden indirin.

·  Sosyal hayatın her alanında kullandığınız mobil cihaz ve bilgi sistemlerinize ait cihazlara (Kablolu/Kablosuz modem, laptop vb.) kişisel şifreler koyarak kişisel güvenliğinizi alın, şifrelerinizi paylaşmayın.

·  Ev veya işyerinizde kullandığınız internet hattınızı komşunuz ya da tanıdıklarınızla paylaşmayın.

·  Bilgisayar ekranımda Siber Suç Mücadele Bölümü yazan bir ekran var ve para talep ediyor, ne yapmam gerek? Jandarma veya herhangi bir kurum bu şekilde para talep etmez, bu konuda hiçbir ödeme yoluyla ödeme yapmayınız. Bilgisayarınızda çıkan sayfa Ransomware yöntemli bilgisayar virüsüdür.

·  Tanımadığınız kişi/kurumlardan gelen e-postaları kesinlikle açmayın.